Yatırım Fonu Fiyatları Ne Zaman ve Nasıl Güncellenir?

Yatırım fonlarının fiyatları, portföydeki varlıkların belirlenen değerleme esaslarına göre hesaplanan değeri üzerinden ilan edilir. Fiyatın ne zaman hesaplanacağı; fonun türüne, yatırım yaptığı piyasalara, değerleme sıklığına ve işlem koşullarına göre değişebilir. Bu nedenle fon işlemlerinde birim pay fiyatının yanı sıra emir kesim saati, uygulanacak fiyatın belirlenme yöntemi ve alış-satış valörü de dikkate alınmalıdır.

Bu yazıda, yatırım fonu fiyatlarının nasıl hesaplandığını ve güncellendiğini, alım-satım emirlerinin hangi fiyat üzerinden gerçekleştiğini, valör sürelerini ve fon fiyatlarını etkileyen temel faktörleri ele alacağız.

Yatırım Fonu Fiyatı Nasıl Hesaplanır?

Yatırım fonunun birim pay fiyatı, fon toplam değerinin değerleme gününde tedavülde bulunan katılma payı sayısına bölünmesiyle hesaplanır.

İlk olarak portföydeki pay senetleri, kira sertifikaları, kıymetli madenler, yabancı varlıklar ve diğer araçlar fonun izahnamesinde belirtilen esaslara göre değerlenir. Böylece fon portföy değerine ulaşılır. Bu değere fonun alacakları eklenir; borçları ve fon bünyesinden karşılanan giderleri düşülerek fon toplam değeri belirlenir.

Ardından şu hesaplama yapılır:

Birim Pay Fiyatı = Fon Toplam Değeri / Tedavüldeki Katılma Payı Sayısı

Portföydeki varlıkların değer kazanması birim pay fiyatını artırabilir, değer kaybetmesi ise fiyatın düşmesine neden olabilir.

Yatırım Fonu Fiyatları Ne Zaman Güncellenir?

Birçok yatırım fonunda birim pay fiyatı günlük olarak hesaplanır ve ilan edilir. Bu fonların fiyatları, pay senetleri gibi gün içinde sürekli değişmez. Bununla birlikte bütün fonlar için geçerli tek bir hesaplama saati veya fiyatlama sıklığı bulunmaz.

Fiyatın hesaplanma zamanı şu unsurlara göre farklılaşabilir:

●     Fonun türü

●     Değerleme sıklığı

●     Yatırım yapılan piyasalar

●     Yerli ve yabancı varlıkların portföydeki ağırlığı

●     İlgili piyasaların çalışma ve tatil takvimleri

Yabancı varlıklara yatırım yapan fonlarda ilgili piyasaların kapanış saatleri fiyatlama zamanını etkileyebilir. Belirli günlerde değerlenen fonlarda ise birim pay fiyatı her iş günü hesaplanmayabilir.

Borsa Yatırım Fonlarının Fiyatı Nasıl Oluşur?

Borsa yatırım fonlarının katılma payları, Borsa İstanbul’da işlem gördükleri süre boyunca alınıp satılabilir. Bu fonların işlem fiyatı gün içinde arz ve talebe bağlı olarak değişebilir.

Borsa yatırım fonlarında iki farklı değer bulunur:

●     Birim pay değeri: Fon toplam değerinin dolaşımdaki katılma payı sayısına bölünmesiyle hesaplanır.

●     İşlem fiyatı: Katılma paylarının Borsa İstanbul’daki işlemleri sonucunda oluşur.

Bu nedenle borsa yatırım fonunun piyasadaki işlem fiyatı ile hesaplanan birim pay değeri arasında fark oluşabilir.

Fon Alım ve Satım Emirleri Hangi Fiyattan Gerçekleşir?

Fon emrinin hangi fiyat üzerinden gerçekleşeceği; emrin verildiği zamana, fonun fiyatlama yöntemine ve alım-satım esaslarına göre belirlenir.

Fonlarda genellikle bir emir kesim saati bulunur. Kesim saatine kadar verilen emirler ile bu saatten sonra iletilen emirler farklı değerleme günlerinin fiyatları üzerinden gerçekleşebilir. Bazı fonlarda bilinen son fiyat kullanılırken bazı fonlarda işlem, emir verildikten sonra hesaplanacak fiyat üzerinden tamamlanabilir.

Bu nedenle ekranda görülen son fiyat, emre uygulanacak fiyat olmak zorunda değildir. İşlem öncesinde şu bilgiler kontrol edilmelidir:

●     Emir kesim saati

●     Fiyatın belirlenme yöntemi

●     Alış ve satış valörü

●     Fonun işlem günleri

●     Emir iptal koşulları

Bu bilgilere fonun yatırımcı bilgi formundan, izahnamesinden ve alım-satım esaslarından ulaşılabilir.

T+1 ve T+2 Valör Ne Anlama Gelir?

Valör, fon alım veya satım işleminin ne zaman tamamlanacağını ya da ilgili tutarın ne zaman hesaba geçeceğini gösterir.

T, fonun işlem esaslarında valör hesabı için kullanılan referans günü ifade eder. T+1 ve T+2 ise işlemin bu referans günü izleyen birinci veya ikinci iş gününde tamamlanacağını belirtir. Referans günün belirlenme şekli, emrin verildiği saate ve fonun fiyatlama esaslarına göre değişebilir.

Alış ve satış valörleri aynı olmak zorunda değildir. Katılma paylarının yatırımcı hesabına geçiş zamanı ile satış tutarının kullanılabilir bakiyeye dönüşme süresi farklı olabilir. Bu nedenle özellikle kısa sürede nakde ihtiyaç duyabilecek yatırımcıların satış valörünü incelemesi önemlidir.

Fon Fiyatlarını Hangi Faktörler Etkiler?

Fonun birim pay fiyatını etkileyen unsurlar portföyün yapısına göre değişebilir.

Portföydeki Varlıkların Değeri

Pay senetleri, kira sertifikaları, kıymetli madenler ve diğer araçlardaki değer değişimleri fon toplam değerine yansır. Bir varlığın fon fiyatı üzerindeki etkisi, portföydeki ağırlığına bağlıdır.

Döviz Kuru

Yabancı para cinsinden varlık taşıyan veya kur hareketlerine duyarlı araçlara yatırım yapan fonların TL cinsinden değeri döviz kurlarındaki değişimlerden etkilenebilir.

Yabancı Piyasalar

Yurt dışı piyasalardaki fiyat hareketleri, bu piyasalara yatırım yapan fonların değerine yansıyabilir. Piyasalar arasındaki saat farkları, değişimin fon fiyatında hangi değerleme gününde görüleceğini etkileyebilir.

Portföy Dağılımı

Fonların yatırım yaptığı varlıklar ve bu varlıkların portföydeki ağırlıkları birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle aynı piyasa hareketi, farklı fonların birim pay fiyatlarında aynı sonucu doğurmayabilir.

Fon Fiyatı ile Fon Getirisi Aynı Şey midir?

Fon fiyatı, bir katılma payının belirli bir tarihteki değerini ifade eder. Fon getirisi ise yatırımın belirli bir dönemde sağladığı değer değişimini gösterir. Birim pay fiyatının yüksek olması, fonun daha yüksek getiri sağladığı anlamına gelmez.

Kâr payı dağıtmayan fonlarda dönemsel getiri çoğunlukla başlangıç ve bitiş fiyatları arasındaki değişim üzerinden hesaplanır. Kâr payı dağıtan fonlarda ise yatırımcıya dönem içinde yapılan dağıtımlar da toplam getiri hesabına dâhil edilmelidir. Dağıtım sonrasında fonun birim pay fiyatı, ödenen tutarın etkisiyle düşebilir.

Kuveyt Türk Portföy tarafından yönetilen fonların güncel birim pay fiyatlarını ve farklı dönemlerdeki performanslarını Fon Getirileri sayfasından inceleyebilirsiniz.

Yatırım Fonu Fiyatları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Fon Fiyatında Sonradan Düzeltme Yapılabilir mi?

Değerleme veya hesaplama sürecinde hata tespit edilmesi durumunda fon fiyatında ilgili mevzuat ve fon dokümanları doğrultusunda düzeltme yapılabilir. Düzeltmenin yatırımcı işlemlerine etkisi, hatanın niteliğine ve uygulanan prosedüre göre değişebilir.

Fon Fiyatı Negatif Olabilir mi?

Yatırım fonunun birim pay fiyatı normal koşullarda negatif olmaz. Ancak portföydeki varlıkların değer kaybetmesi nedeniyle önceki seviyelerinin veya ilk satış fiyatının altına gerileyebilir.

Birim Pay Fiyatı Yüksek Olan Fonu Almak Daha mı Zordur?

Birim pay fiyatının yüksek olması, fonun daha başarılı veya daha zor erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Yatırım yapılabilecek tutar; dağıtım kuruluşunun işlem kurallarına, asgari pay veya tutar koşullarına ve fonun alım esaslarına göre belirlenir.

Fon Emri Verdikten Sonra Emir İptal Edilebilir mi?

Emrin iptal edilip edilemeyeceği, fonun işlem esaslarına ve talimatın verildiği zamana bağlıdır. Emir iptal süresi geçtikten sonra talimatın iptal edilmesi mümkün olmayabilir. Güncel koşullar işlem yapılan kuruluş üzerinden kontrol edilmelidir.

Fonların Hafta Sonu Verilen Emirleri Nasıl İşleme Alınır?

Bazı fonlarda hafta sonu veya mesai saatleri dışında emir verilebilir. Ancak bu durum emrin aynı anda gerçekleşeceği ya da fon fiyatının o sırada yeniden hesaplanacağı anlamına gelmez. Uygulanacak fiyat ve gerçekleşme tarihi, fonun işlem esaslarına göre belirlenir.